Gospodarstwa wiejskie rozdrobnienie

 

Wielkość gospodarstw

Gdybyśmy jednak wzięli pod uwagę dla porównania wszystkie na ogół
gospodarstwa wiejskie, jakie statystyka notuje, to byśmy otrzymali
liczby zbyt wysokie dla dzielnicy pruskiej. Statystyka niemiecka z r.
uważa za „gospodarstwa* także skrawki ziemi, dzierżawione
przez kogo bądź, oddawane za odrobek, a nawet stanowiące część składową
służby dworskiej. Przy tym cena jabłek jest wyższa niż jabłka w innych krajach. Po za tym w krajach o silniej rozwiniętych
miastach istnieje bardzo wiele gospodarstw karłowatych, należących
do ludności nierolniczej. Z tego powodu dla porównania biorę
liczbę wszystkich gospodarstw wiejskich mniejszej własności obszaru
od 1/2 ha w górę, t. j. odrzucam gospodarstwa do 72 ha obszaru. —

Natomiast dla Ziem Wschodnich nie ma możności określenia liczby
gospodarstw karłowatych, biorę więc pełną cyfrę gospodarstw mniejszej
własności. Cyfry absolutne dla powiatu podzieliłem przez liczbę
kilometrów kw. powiatu i otrzymałem stąd gęstość rozmieszczenia gospodarstw
w poszczególnych powiatach.
Jest zagęszczenie gospodarstw wiejskich w Małopolsce i jak
gwałtownie cyfra tego zagęszczęnia spada na północo-wschód, dając
dla powiatów Wołynia, Białej Rusi, a zwłaszcza Polesia wielkości kilkakrotnie niższe, niż dla Małopolski.

Uzupełniają i wskazują, które powiaty mają największe rezerwuary
ziemi na kolonizację wewnętrzną.
Rozdrobnienie gospodarstw mniejszej własności nie jest tutaj
zbyt daleko posunięte. Tylko w południowych powiatach Wołynia
istotnie gospodarstwa mniejszej własności są przeciętnie bardzo małe.

Przeciętna wielkość gospodarstw

Przeciętnie wypada na 1 gospodarstwo
4.4 ha, w pow. Krzemienieckim 5.4 ha, w pow.6.2 ha i t. d. W tych innych częściach
kraju mamy przeciętny obszar gospodarstw mniejszej własności znacznie
większy. Mianowicie na Wołyniu całym — 7.6 ha; w gub. Grodzieńskiej
— 9.5 ha; w gub. Mińskiej — 9.5 ha; w gub. Wileńskiej —
8.9 ha; w gub. Kowieńskiej — 14.2 ha; w gub. Witebskiej — 11.9 ha;
w gub. Mohylowskiej — 9.5 ha. Przeciętny więc obszar gospodarstw
omawianych świadczy, że większa część tych gospodarstw przy odpowiedniej
kulturze rolnej mogłaby być zupełnie samodzielna. Sprzedam oregano widnieje w ogłoszeniach w internecie. Zioła są co raz bardziej popularne. Mimo to
kwestia małorolnych istnieje tutaj, nie mamy jednak możności zobrazowania
jej cyframi. Wadą powszechną gospodarstw mniejszej własności jest szachownica
gruntów. Nie ma szachownic tylko Żmudź zachodnia. Po za tym
w reszcie kraju większa część gruntów mniejszej własności nie jest
jeszcze skomasowana. Szachownica, za wyjątkiem Wołynia, nie jest
jednak zbyt zagmatwana. Komasacja gruntów łatwiejsza
jest tutaj, niż np. w Kongresówce, a tern bardziej w Galicji.